Ψηφιακό μέλλον σε ασφαλείς δρόμους – Πως οι δήμοι θα θωρακιστούν απέναντι στα «μπαλώματα» των οπτικών ινών

του Γιάννη Αργυρόπουλου*

Η μετάβαση των πόλεων μας στην ψηφιακή εποχή και η ανάπτυξη δικτύων οπτικών ινών υπερύψηλής ταχύτητας είναι έργο εθνικής σημασίας. Είναι το διαβατήριό μας για την οικονομική ανάπτυξη, την καινοτομία και την εξυπηρέτηση του πολίτη. Όμως, η απαραίτητη ψηφιακή αναβάθμιση δεν μπορεί και δεν πρέπει να γίνεται εις βάρος της καθημερινότητας και  της ασφάλειας των συμπολιτών μας  και της αισθητικής των πόλεων μας.

Είναι άδικο η λεγόμενη «ψηφιακή μετάβαση» και η βελτιστοποίηση των υπηρεσιών υψηλής τεχνολογίας να «ισοπεδώνουν» τις πόλεις και τα χωριά μας και οι δήμοι να παραμένουν απλοί θεατές με «δεμένα χέρια», χωρίς δυνατότητα αποτελεσματικής αντίδρασης. Οι ιδιωτικές εταιρείες τηλεπικοινωνιών εισπράττουν τα οφέλη των δικτύων, αλλά οι Δήμοι και οι δημότες επωμίζονται το κόστος της φθοράς των υποδομών.

Αν και ο νόμος 4463/2017 αναφέρει ρητά και κατηγορηματικά: Ο πάροχος υποχρεούται να αποκαταστήσει πλήρως τον κοινόχρηστο χώρο και να τον επαναφέρει στην πρότερη ακριβώς κατάσταση, η έλλειψη δυνατότητας ουσιαστικού ελέγχου και η εκμετάλλευση των αδυναμιών της δημόσιας διοίκησης, έχουν μετατρέψει τους περισσότερους δρόμους στο σύνολο σχεδόν των δήμων της χώρας, σε βομβαρδισμένα τοπία.

«Γκρίζο» τοπίο

Μπροστά σε αυτή τη ραγδαία επιδείνωση του φαινομένου τα τελευταία χρόνια, κάποιοι δήμοι επιχείρησαν να βάλουν φρένο στην ασυδοσία των παρόχων.

Κάποια ενδεικτικά παραδείγματα:

Ο Δήμος Αθηναίων επέβαλε πρόστιμο 140.000 ευρώ σε εταιρεία που έσκαβε αυθαίρετα, χωρίς τις απαραίτητες εγκρίσεις.

• Οι Δήμοι Ηρακλείου Κρήτης και Νεάπολης – Συκεών προχώρησαν σε οριζόντια ανάκληση των αδειών των εταιρειών κοινής ωφελείας, διακόπτοντας τις εργασίες μέχρι να αποκατασταθούν οι κατεστραμμένοι δρόμοι.
• Οι Δήμοι Θεσσαλονίκης και Αλίμου έχουν αυστηροποιήσει τους όρους αδειοδότησης και αποκατάστασης με νέες κανονιστικές αποφάσεις.

Ωστόσο ο αντίπαλος μας, δηλαδή οι πάροχοι, είναι δύσκολος και σκληρός με μεγάλη επιρροή στα κέντρα των αποφάσεων.

Η κανονιστική απόφαση που έλαβε ο Δήμος Αλίμου του 20025 ακυρώθηκε από την Επιτροπή του άρθρου 152 με συνέπεια ο δήμος να προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Στο ΣτΕ έχει προσφύγει από την πλευρά του και ο ΟΤΕ για να ακυρώσει την κανονιστική απόφαση του δήμου Ηρακλείου με το σκεπτικό ότι ο δήμος δεν έχει τη νομική εξουσιοδότηση να λαμβάνει αποφάσεις που θεσπίζουν περιορισμούς σε έργα χαμηλής όχλησης!

Οι δύο προσφυγές συζητήθηκαν από κοινού τις προηγούμενες μέρες στο Δ’ Τμήμα του ΣτΕ και αναμένονται με μεγάλο ενδιαφέρον το επόμενο διάστημα οι σχετικές αποφάσεις. Πολύ φοβάμαι ότι θα είναι αρνητικές για τους δύο δήμους και ουσιαστικά θα αποτελέσουν δεδικασμένο για όλους τους δήμους της χώρας.

Στο κενό…

Αλλά και οι μέχρι τώρα προσπάθειες της ΚΕΔΕ για προστασία των δήμων με νομοθετική ρύθμιση από την ασυδοσία των παρόχων έχουν πέσει στο κενό.

Η πρόταση της ΚΕΔΕ που διαμορφώθηκε με την απόφαση 243/2025 του Διοικητικού Συμβουλίου  προβλέπει το πολύ απλό,  να προστεθεί ρητή διάταξη στον Κώδικα Δήμων και Περιφερειών, η οποία θα ορίζει ότι:

Τα Δημοτικά Συμβούλια να έχουν το δικαίωμα να εκδίδουν κανονιστικές πράξεις  και να θεσπίζουν τοπικούς κανόνες για το πώς και πότε θα σκάβεται και θα αποκαθίσταται το οδόστρωμα, καθορίζοντας τις τεχνικές προδιαγραφές και τις απαιτήσεις αποκατάστασης των τομών στους κοινόχρηστους χώρους και το οδικό δίκτυο αρμοδιότητας τους.

Δυστυχώς το Άρθρο 633 του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που αναμένεται να ψηφιστεί μέσα στον Ιούνιο από τη Βουλή, αν και εισάγει ένα πιο αυστηρό πλαίσιο που βελτιώνει τον τρόπο διαχείρισης των έργων οπτικών ινών δεν ξεκαθαρίζει το εύλογο και δίκαιο αίτημα των δήμων να αποφασίζουν οι ίδιοι για τα του οίκου τους.

Τα θέματα που βελτιώνει, μεταξύ άλλων, ο νέος Κώδικας είναι τα εξής:

• Προηγούμενη Έγκριση: Καμία εργασία δεν μπορεί να ξεκινήσει αν η αρμόδια Τεχνική Υπηρεσία του Δήμου ή της Περιφέρειας δεν εκδώσει την άδεια τομής και αν αυτή δεν θεωρηθεί από την Αστυνομία.
• Αυστηρό Χρονοδιάγραμμα: Η άδεια ορίζει ρητά την ημερομηνία έναρξης και το αυστηρό χρονικό περιθώριο ολοκλήρωσης του έργου και της αποκατάστασης.
• Δέσμευση Προδιαγραφών: Η αποκατάσταση του οδοστρώματος ή του πεζοδρομίου πρέπει να γίνει σύμφωνα με τις εγκεκριμένες τεχνικές προδιαγραφές που θέτει ο φορέας, αποφεύγοντας πρόχειρα μπαλώματα.

• Καθορισμός Εγγύησης: Το ύψος της υποχρεωτικής εγγυητικής επιστολής υπολογίζεται από την Τεχνική Υπηρεσία ανάλογα με τα τετραγωνικά / μέτρα της τομής και το κόστος πλήρους ανακατασκευής.
• Κατάπτωση Εγγυητικής: Εάν ο ανάδοχος ολοκληρώσει την τοποθέτηση των οπτικών ινών αλλά αφήσει κακοτεχνίες ή καθυστερήσει την ασφαλτόστρωση, ο Δήμος προχωρά σε αυτεπάγγελτη αποκατάσταση.
• Διοικητικά Πρόστιμα: Σε περιπτώσεις αυθαίρετων τομών (χωρίς άδεια) ή παραβίασης των όρων, προβλέπονται τσουχτερά διοικητικά πρόστιμα, ενώ ο Δήμος έχει το δικαίωμα να διακόψει άμεσα τις εργασίες και να δεσμεύσει τον εξοπλισμό του εργολάβου.

Ωστόσο παρά την ενσωμάτωση βασικών αιτημάτων των Δήμων στο Άρθρο 633, υπάρχουν σημεία-κλειδιά που η Αυτοδιοίκηση ζητούσε επιτακτικά, αλλά δεν ικανοποιήθηκαν ή παρακάμφθηκαν στο τελικό κείμενο του νέου Κώδικα.

Ποια είναι αυτά;

• Οριζόντιο «Βέτο» (Δικαίωμα Απόρριψης): Η ΚΕΔΕ ζητούσε οι Δήμοι να έχουν το απόλυτο δικαίωμα να απορρίψουν εξολοκλήρου την εγκατάσταση οπτικών ινών σε συγκεκριμένους δρόμους (π.χ. σε πρόσφατα ανακατασκευασμένους ή ιστορικούς δρόμους).
• Αναπροσαρμογή των Τελών Διέλευσης: Οι Δήμοι ζητούσαν τη δυνατότητα να καθορίζουν οι ίδιοι υψηλότερα τέλη διέλευσης και χρήσης ανάλογα με την εμπορικότητα της περιοχής. Ωστόσο, η τιμολόγηση των τελών παραμένει κεντρικά ρυθμισμένη και «παγωμένη» βάσει των αποφάσεων της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών & Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ)
• Αυτοματοποιημένη επιβολή προστίμων: Οι δήμοι επιδίωκούν ένα σύστημα όπου τα πρόστιμα για κακοτεχνίες θα βεβαιώνονται και θα εισπράττονται άμεσα και ψηφιακά μέσω της ΑΑΔΕ, χωρίς χρονοβόρες διοικητικές προσφυγές από την πλευρά των εταιρειών τηλεπικοινωνιών.

Μάχη μέχρι εσχάτων

Εν κατακλείδι η μάχη με τις μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες της ψηφιακής μετάβασης είναι δύσκολη και άνιση.

Δαυίδ εναντίον Γολιαθ!

Αλλά καμιά μάχη, δεν είναι εκ των προτέρων χαμένη.

Η μόνη μάχη που σίγουρα δεν κερδίζεται είναι αυτή που δεν δίνεται..

Και οι δήμοι είναι υποχρεωμένοι να τη δώσουν. Τώρα είναι  η ώρα να δείξουν αποφασιστικότητα, να αξιοποιήσουν όλα  τα νομικά και τεχνικά εργαλεία που διαθέτουν και να βάλουν επιτέλους κανόνες.

Ας παλέψουμε λοιπόν μέχρι τέλους για να προστατεύσουμε τις πόλεις μας, την ασφάλεια των συμπολιτών μας και τα χρήματα των Ελλήνων φορολογουμένων.

*Γιάννης Αργυρόπουλος

Μέλος Δ.Σ ΠΕΔ Δυτικής Ελλάδας

Πρ. Αναπληρωτής Δήμαρχος Πύργου

ΑΡΧΙΚΗ ΦΩΤΟ: ΑΡΧΕΙΟ