Ακολουθήστε μας:
Πέμπτη, 15 Ιανουαρίου, 2026
Επικοινωνία
Λησμονημένες μορφές των γραμμάτων από την Ηλεία στη στήλη “Κυριακάτικα” που επιμελείται ο Αθανάσιος Φωτόπουλος, πρ. Καθηγητής Ιστορίας Πανεπιστημίου Πατρών
Αθανάσιος Φωτόπουλος, πρ. Καθηγητής Ιστορίας Πανεπιστημίου Πατρών
Γύρω από την καταγωγή του Δημητρίου Ι. Καλογερόπουλου (1868-1954)
Όντας ακόμη έφηβος απόκτησα τον 1ο -και μοναδικό εκδοθέντα- τόμο του Πελοποννησιακού Ημερολογίου (1954)[1]. Ανάμεσα στα άρθρα του είδα κι ένα δισέλιδο με τίτλο «Λογοτέχναι εξ Ηλείας» (σσ. 115-116). Είναι ανυπόγραφο, αλλά στον πίνακα των περιεχομένων αναφέρεται ότι είναι «της Διευθύνσεως», δηλαδή του Μεσσήνιου δημοσιογράφου Διον. Βογόπουλου. Ως λογοτέχνες αναφέρονται οι Ευστάθιος Χρονόπουλος, Ανδρέας Καρκαβίτσας, Χρήστος Δαραλέξης, Διον. Κόκκινος, Τάκης Δόξας και Δημήτριος Ι. Καλογερόπουλος. Μάλιστα, στον τελευταίο αφιερώνεται σχεδόν το ήμισυ του άρθρου και αναφέρεται ως «εκ Πύργου καταγόμενος».
O Δημήτριος Ι. Καλογερόπουλος
Από μελλοντικά μου διαβάσματα γνώρισα τα βιο-βιβλιογραφικά σχεδόν όλων των αναφερόμενων λογοτεχνών, πλην του τελευταίου. Δεν τον βρήκα ούτε στην Ηλειακή Γραμματολογία (Πύργος 1963) του Τάκη Δόξα και για πολλές δεκαετίες έμενα με την απορία γι’ αυτή την προσωπικότητα. Όμως, πίστευα πως κάποτε «έσσετ’ ήμαρ», πως θά ’ρθει η στιγμή της αποκάλυψης.
Κι αυτή ήλθε, όταν απόκτησα -ανάμεσα στ’ άλλα- ένα παλιό τεκτονικό βιβλίο για την πεντηκονταετηρίδα της τεκτονικής στοάς Πυθαγόρας (1931)[2].
Στο βιβλίο αυτό πληροφορήθηκα ότι ο Δημήτριος Καλογερόπουλος γεννήθηκε το 1868 στο Μεσολόγγι και ήταν «υιός του εκ Δίβρης της Ήλιδος νομομαθούς Ιωάννου Καλογεροπούλου, διατρέξαντος ευδοκίμως πάντας τους δικαστικούς βαθμούς, διατελέσαντος δε νομάρχου και νομικού συμβούλου επί μακρόν του επί των Οικονομικών υπουργείου» [3].
Ο Ιωάννης Δ. Καλογερόπουλος
Ο Δημήτριος Καλογερόπουλος εισήλθε το 1898 στην τεκτονική στοά «Αθηνά» και για την «ευδόκιμον δράσιν του» έφτασε μέχρι τον 33ο βαθμό.
Παράθεση βιογραφικών και εργογραφικών στοιχείων γι’ αυτόν βρίσκουμε στο Πελοποννησιακόν Ημερολόγιον, τα οποία προφανώς ο ίδιος συνέταξε, αφού μέχρι την εποχή της έκδοσής του ζούσε ακόμη. Διακρίθηκε ως λογοτέχνης και πολλά κείμενα και μελέτες του δημοσιεύθηκαν σε διάφορα περιοδικά και ημερολόγια. Ίδρυσε και διηύθυνε το καλλιτεχνικό περιοδικό Πινακοθήκη (1901-1906) και διετέλεσε πρόεδρος της Ενώσεως Ελλήνων Λογοτεχνών.
Πέθανε στις 13 Ιανουαρίου 1954.
Σήμερα στη Δίβρη δεν υπάρχουν απόγονοι της οικογένειας Καλογεροπούλου και φαίνεται ότι το επώνυμο έχει εκλείψει από παλιά. Ανατρέχοντας, ωστόσο, στο παρελθόν βρίσκουμε κάποιον Κωνσταντίνο Δ. Καλογερόπουλο, ο οποίος έλαβε σιδηρούν αριστείο για τη συμμετοχή του στην Επανάσταση του 1821[4]. Όμως, αυτός είναι ο απώτερος πρόγονος των Καλογεροπούλων;
Έχω την υποψία -για να μην ειπώ βεβαιότητα- ότι η καταγωγή τους είναι παλαιότατη, αφού σε τουρκικό φορολογικό κατάστιχο των ετών 1460-1463, ό-που παρατίθενται ποικίλα στοιχεία περί Δίβρης και κατάλογος των οικογενειών της, περιλαμβάνονται και κάποιοι Yorgi Ḳaloyire και Todoro Κaloyire, δηλ. Γιώργης Καλόγηρος και Θόδωρος Καλόγηρος[5]. Προφανώς η επωνυμία Καλόγηρος εξελίχτηκε σε Καλογερόπουλος.
1. Διονυσίου Ι. Βογοπούλου, Πελοποννησιακόν Ημερολόγιον, έτος Α΄, εκδόσεις εφημερίδος «Ηχώ της Μεσσηνίας», Αθήναι 1954, σσ. 168.
2. Λεύκωμα επί τη πεντηκονταετηρίδι της Σ:.ΣΤ:. “Πυθαγόρου” (1881-1931. Τεκτόνων έργα και ημέραι. Δια της ελευθερίας και της ισότητος, εν Αθήναις μεσούντος Θαργηλιώνος 1931.
3. Για τον Ιωάννη Καλογερόπουλο βλ. τη νεκρολογία του Ιω. Αρσένη που δημοσιεύθηκε στην «Ποικίλη Στοά» 1912, σσ. 620-621. Επίσης, βλ. λήμμα στη ΜΕΕ (Πυρσού).
4. Κωνσταντίνου Γρηγορίου Κυριακόπουλου, Ο Πύργος και η Ηλεία στην Επανάσταση και στα χρόνια του Καποδίστρια, τ. Β΄, Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ηλείας, σ. 1140.
5. Georgios C. Liakopoulos, A Study of the Early Ottoman Peloponnese in the Light of an Annotated editio princeps of the TT10-1/14662 Ottoman Taxation Cadastre (ca. 1460-1463), διδάκτορ. διατριβή, σ. 796.
Ο αρχαιότερος Πύργιος λογοτέχνης Ευστάθιος Χρονόπουλος
Στο Πελοποννησιακόν Ημερολόγιον (1954)[6], στο ανώνυμο άρθρο «Λογοτέχναι εξ Ηλείας»[7], γίνεται αναφορά στον Πύργιο λόγιο Ευστάθιο Χρονόπουλο δια των εξής: «Ο Ευστάθιος Χρονόπουλος, δημοσιογράφος, διαταλέσας επί έτη Πρόξενος εις Ιταλίαν, όστις με το ψευδώνυμον «Τimeson» εδημοσίευσεν εις τη «Ακρόπολιν» του Γαβριηλίδη διηγήματα και μελέτας».
Τ’ ανωτέρω καταχωρίζονται υπό «της Διευθύνσεως» του Ημερολογίου, δηλ. του Μεσσήνιου συγγραφέα Διον. Βογόπουλου, όμως πιστεύουμε ότι οφείλονται στον κάλαμο του Δημ. Ι. Καλογερόπουλου, ο οποίος μάλλον εγνώριζε τον αναφερόμενο Χρονόπουλο.
Ο λόγιος αυτός έχει τελείως λησμονηθεί στον τόπο του και καμιά αναφορά δεν γίνεται για το έργο του, το οποίο δεν έχει συγκεντρωθεί και μελετηθεί. Προς διευκόλυνση των ερευνητών παραθέτουμε δημοσίευμα της αθηναϊκής εφημερίδας «Αιών» (αρ. 4,744/ 30-3-1885): «Αφίκετο εκ Γερμανίας μετά πολυετή εν Αγγλία διαμονήν, ο κ. Ευστάθιος Χρονόπουλος, ο τόσω γνωστός γενόμενος ευπαίδευτος, πατριώτης και ευφυής νέος των ελληνικώ κοινώ διά πολλών και ποικίλων αλληλογραφιών, καταχωρισθεισών εν τω Αιώνι, εν τη Ακροπόλει και έν τισιν άλλαις εφημερίσιν, υπό το ψευδώνυμον του Χρόνου και του Timeson. Ο κ. Ε. Χρονόπουλος θα διαμείνη επί τινας ημέρας εν Αθήναις, εκείθεν δε μεταβαίνει εις Ηλείαν, επιστρέφων αύθις πιθανώς εις Αγγλίαν».
Μεταξύ των δημοσιευμάτων του υπάρχει και ένα δοκίμιο για τον ποιητή Θεόδ. Ορφανίδη[8]. Συνεργάστηκε με κείμενό του στην Τριακονταετηρίδα του Χ. Άννινου[9].
Θα επανέλθουμε στην προσωπικότητα του Ευστάθιου Χρονόπουλου και θα προβούμε σε αναδημοσίευση του γνωστού έργου του (νουβέλα) που δημοσιεύθηκε σε αθηναϊκό έντυπο του 19ου αιώνα.
6. Διονυσίου Ι. Βογοπούλου, Πελοποννησιακόν Ημερολόγιον, έτος Α΄, εκδόσεις εφημερίδος «Ηχώ της Μεσσηνίας», Αθήναι 1954, σσ. 168.
7. Ό.π., σ. 115.
8. Το δημοσίευσε στην Ποικίλη Στοά (ΣΤ΄1886, σσ. 27-34) του Ιω Αρσένη.
9. Λεύκωμα επί τη συμπληρώσει της τριακονταετηρίδος του φιλολογικού σταδίου του Χαραλάμπους Αννίνου, 1869-1899, εν Αθήναις: Γεώργιος Κασδόνης, 1900, σσ. 114-115.
“Τα Κυριακάτικα”: Δείτε παρακάτω προηγούμενα άρθρα της στήλης (κλικ πάνω στον τίτλο):
Πως η πνευματική επιρροή του Πύργου έφτανε προπολεμικά και σε άλλες περιοχές της Πελοποννήσου
Επαφές των αρχών κατοχής με τις κατοχικές κυβερνήσεις (1941-1944)
Μπιρ Αλλάχ… όταν η Τεχνητή νοημοσύνη μετατρέπει ένα αφήγημα σε θεατρικό μονόπρακτο!
Ένας Ηλείος ήρωας της κατοχής: Ο Κωνσταντίνος Κυριακόπουλος (από το Λατζόι)
«Μια συνέντευξη του 1996 είναι δυνατόν να μας λέει τίποτα σήμερα;»*
Μονή Ασκητή στο Γούμερο: Το τοπωνύμιο και η λαϊκή παράδοση
Ο Πύργιος (Γορτυνιακής καταγωγής) μεγάλος αρχαιολόγος Βασίλειος Λεονάρδος
Ο Ιστορικός της Ηλείας Γεώργιος Παπανδρέου (1859-1940)*
Οι «Ποσειδωνιάται» του Κ. Π. Καβάφη*
Σελίδες αυτοβιογραφίας… (Μυθοπλασία)
Τάσης Καζάζης: Δήμαρχος Πύργου στη Γερμανική Κατοχή, σε ημέρες σκληρής δοκιμασίας και κινδύνων
Δείτε ΕΔΩ περισσότερα άρθρα της στήλης
