Το υπουργείο Πολιτισμού αντιμετωπίζει πλέον τη συλλογή των φωτογραφιών των 200 της Καισαριανής ως μνημείο νεότερης ιστορίας, με προτεραιότητες τη συντήρηση, τη διαφύλαξη και την ανάδειξη του υλικού.
Οι φωτογραφίες που καταγράφουν την εκτέλεση των 200 πατριωτών που έχασαν τις ζωές τους στον λόφο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944 έχουν πλέον περάσει στον έλεγχο του Ελληνικού Δημοσίου.
Η Λίνα Μενδώνη, υπουργός Πολιτισμού, περιέγραψε λεπτομερώς τις ενέργειες που έγιναν από το Υπουργείο για την απόκτησή τους, τονίζοντας τη σημασία τους ως ιστορικών τεκμηρίων.
Όπως ανέφερε, πρόκειται για υλικό μεγάλης ιστορικής αξίας που θα αντιμετωπιστεί ως μνημείο και θα αξιοποιηθεί με αυστηρή επιστημονική τεκμηρίωση. Παράλληλα επισήμανε ότι δεν είναι ευρέως γνωστό σε όλους το ιστορικό υπόβαθρο των φωτογραφιών, γεγονός που καθιστά αναγκαία την τεκμηρίωση και την εκπαίδευση γύρω από αυτά τα γεγονότα.
Η συλλογή περιλαμβάνει συνολικά 262 φωτογραφίες, 16 έγγραφα και 4 ελληνικά χαρτονομίσματα, με τον «σκληρό πυρήνα» να αποτελείται από τις 12 φωτογραφίες της εκτέλεσης των 200 στην Καισαριανή. Οι φωτογραφίες εμφανίστηκαν προς πώληση στις 14 Φεβρουαρίου στην πλατφόρμα eBay, με τον Βέλγο συλλέκτη Tim De Kran ως ιδιοκτήτη, ο οποίος ειδικεύεται σε τεκμήρια της περιόδου του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Οι φωτογραφίες τραβήχτηκαν από τον υπολοχαγό της Βέρμαχτ, Χέρμαν Χόιερ, ο οποίος διατήρησε ευρύτερη συλλογή φωτογραφιών, σύμφωνα με την υπουργό. «Στο πλαίσιο της ναζιστικής προπαγάνδας ήταν συνηθισμένο να διατηρούνται προσωπικά φωτογραφικά αρχεία από στρατιωτικούς», τόνισε η Μενδώνη, προσθέτοντας ότι η συλλογή δίνει εικόνα και πρόσωπα σε ιστορικές μαρτυρίες και η αξία της είναι ανεκτίμητη.
Σύμφωνα με την ίδια, η ενημέρωση για την πώληση έγινε στις 15 Φεβρουαρίου από τον Αλέξη Χαρίτση, και ακολούθησε άμεση κινητοποίηση του υπουργείου: επικοινωνία με εμπειρογνώμονες και αρμόδιους φορείς, καθώς και δρομολόγηση της απόκτησης της συλλογής. Από την αρχή ξεκαθαρίστηκε ότι στόχος ήταν όχι μόνο οι φωτογραφίες της εκτέλεσης, αλλά όλη η συλλογή Χόιερ.
Η πρώτη προκαταρκτική συμφωνία επετεύχθη στις 20 Φεβρουαρίου, ενώ στις 27 Φεβρουαρίου ομάδα τεσσάρων συνεργατών ταξίδεψε στο Βέλγιο για να ολοκληρωθεί η διαπραγμάτευση με τον συλλέκτη. Η συλλογή έφτασε στην Αθήνα στις 28 Φεβρουαρίου.
«Η διαδικασία ολοκληρώθηκε σε μόλις 13 ημέρες», σημείωσε η Μενδώνη, υπογραμμίζοντας ότι η ταχύτητα και η αποτελεσματικότητα αποδεικνύουν πως το δημόσιο σύστημα μπορεί να φέρει άμεσα αποτελέσματα όταν υπάρχει σωστός συντονισμός.
Το Υπουργείο αντιμετωπίζει πλέον τη συλλογή ως μνημείο νεότερης ιστορίας, με προτεραιότητες τη συντήρηση, τη διαφύλαξη και την ανάδειξη του υλικού. Παράλληλα, θα ακολουθηθεί αυστηρή επιστημονική τεκμηρίωση και επαλήθευση των ιστορικών μαρτυριών που σχετίζονται με τις φωτογραφίες.
Το πρώτο βήμα θα είναι η ψηφιοποίηση των φωτογραφιών, ενώ ψηφιακά αντίγραφα θα μπορούν να διατεθούν υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις σε ερευνητές και εκπαιδευτικούς. Η ιστορική ταυτοποίηση των θεμάτων, τόπων, προσώπων και χρονολογιών αποτελεί βασική προϋπόθεση, με ιδιαίτερη έμφαση στις φωτογραφίες της εκτέλεσης.
Στο πλαίσιο αυτό, θα προστεθεί σχετική διάταξη στον αρχαιολογικό νόμο και θα συγκροτηθεί Εθνικό Φωτογραφικό Αρχείο, ενταγμένο στο Αρχείο Μνημείων.
Στο αρχείο θα μπορούν να εντάσσονται και άλλες σημαντικές συλλογές, όπως φωτογραφίες από το Τατόι, φωτογραφίες Ελλήνων προσφύγων και φωτογραφικό υλικό της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας.
Κλείνοντας, η Μενδώνη υπογράμμισε τη σημασία της προστασίας της φωτογραφικής κληρονομιάς και της ένταξής της στην εκπαίδευση. Όπως είπε, το Υπουργείο Πολιτισμού έκανε ό,τι απαιτείτο για τη διάσωση των μοναδικών τεκμηρίων της εκτέλεσης της Καισαριανής και θα συνεχίσει τη μελέτη και επιστημονική τεκμηρίωση, ώστε το υλικό να παρουσιαστεί στο μέλλον σε επιστημονικό συνέδριο ή έκθεση, τηρώντας αυστηρά τις επιστημονικές προδιαγραφές.
