“Κυριακάτικα”: Μάγια μού ’χεις καμωμένα και τρελαίνομαι για σένα…

Το πιο πρόσφατο άρθρο της στήλης (που επιμελείται αποκλειστικά για το iliaenimerosi.gr o πρ. Καθηγητής Ιστορίας Πανεπιστημίου Πατρών, Αθανάσιος Φωτόπουλος), παρουσιάζει μια αληθινά μοναδική συλλογή ερωτικών και α­φροδισιακών φίλτρων, που από την αρχαιότητα και το Βυζάντιο κρα­τούν και εφαρμόζονται ακόμη στα πλαίσια της λαϊκής μας παράδοσης.

Αθανάσιος Φωτόπουλος, πρ. Καθηγητής Ιστορίας Πανεπιστημίου Πατρών

Σ’ όποια περίοδο της ελληνι­κής ιστορίας κι αν ανατρέ­ξουμε, αποκλείεται να μην βρούμε το στοιχείο του ερωτισμού να δεσπόζει στην ψυχοσύνθεση του λαού μας. Στενά δεμένος με τη δη­μιουργικότητα, το δυναμισμό, την ψυχαγωγία, το καλλιτεχνικό ταλέ­ντο, ο έρωτας αποτελούσε ανέκα­θεν το κρυφό καύσιμο, απ’ όπου α­ντλούσαν την ενεργητικότητά τους οι Έλληνες.

Στα πλαίσια της λαογραφίας είναι συχνές οι καταγραφές περιπτώσε­ων, όπου το ερωτικό πάθος οδηγούσε και στη χρήση αθέμιτων με­θόδων, προκειμένου να τελεσφορή­σει το ποθούμενον ζευγάρωμα! Σ’ αυτήν την κατηγορία κυριαρχεί α­ναμφίβολα, από τα πανάρχαια χρό­νια, η καταφυγή στη μαγεία. Αμέ­τρητες γητειές, συνταγές και μαγι­κά φίλτρα σώζονται, αλλά και χρη­σιμοποιούνται ακόμη και σήμερα, δείχνοντας ότι, με δεύτερα τα θέ­ματα υγείας, ο έρωτας κερδίζει την πλειοψηφία της μαγικής δραστη­ριότητας των Ελλήνων.

Στην παγανιστική αυτή ελληνική συμπεριφορά, ο Χριστιανισμός ελά­χιστα μπόρεσε να παρέμβει. Όχι μόνο δεν κατάφερε να αποθαρρύ­νει τα μαγικά… φρονήματα του α­πλού λαού, αλλά προκειμένου να διατηρήσει την επιρροή του, ανα­γκάστηκε να «αποδεχτεί» σιωπηρά και να υιοθετήσει κάποιες ηθικά επι­τρεπτές πρακτικές. Τέτοιες παρα­μένουν στις μέρες μας η τοποθέτη­ση εσωρούχων στο Ιερό, προκειμέ­νου να τεκνοποιήσει το ζευγάρι, το πλύσιμο ρούχων σε αγιασμένες πη­γές για λυσίματα ερωτικής μαγείας, κ.ά.

Ας δούμε όμως μια αληθινά μο­ναδική συλλογή ερωτικών και α­φροδισιακών φίλτρων, που απ’την αρχαιότητα και το Βυζάντιο κρα­τούν και εφαρμόζονται ακόμη στα πλαίσια της λαϊκής μας παράδοσης.

Τα ερωτικά φίλτρα

Με τη λέξη φίλτρα εννοούμε τα μαγικά μέσα και παρασκευάσματα, τα οποία χρησιμοποιούμε για να πετύχουμε τον σκοπό μας. Στον ερω­τικό τομέα, από τ’ αρχαία κιόλας χρόνια ήταν γνωστή στους Έλληνες η χρήση ερωτικών φίλτρων. Η θεά «Αφροδίτη είχε επινοήσει διάφορα μαγικά φίλτρα κι είχε προσφέρει στον Ιάσονα την ίυγγα, δηλαδή τη σουσουράδα, την οποία έκτοτε χρησιμοποιούσαν οι μάγισσες για να κάμψουν τις σκληρές καρδιές!

Η ίυγξ δενόταν πάνω σ’ έναν τρο­χό με τέσσερις ακτίνες, τον οποίο περιέστρεφαν με ταχύτητα. Ο Θεόκριτος αναφέρει ότι μία κόρη χρησιμοποιούσε το πτηνό αυτό για να «εξορκίσει» τον άπιστο εραστή της. Στα λαμπερά χρώματα του λαιμού του πτηνού που παιχνίδιζαν συνέ­χεια, οι αρχαίοι έβλεπαν τη συνεχή κίνηση και τις μεταπτώσεις των ερω­τικών συναισθημάτων. Οι πιο γνω­στές μάγισσες που χρησιμοποιούσαν την τέχνη τους και στον ερωτικό το­μέα είναι η Κίρκη και η Μήδεια.

Οι ίδιες συνήθειες πέρασαν φυσι­κά και στους βυζαντινούς, που χρη­σιμοποιούσαν το φτερό της ουράς της και το οστό του στέρνου της, σχήματος λάμδα.

Ο βυζαντινός συγγραφέας της «Εξαβίβλου», Κων. Αρμενόπουλος, δίνει τον παρακάτω ορισμό των φίλ­τρων: «Φίλτρα δε εισι τα φιλίας και αγάπης ποιητικά, δι’ ων, ως φλυαρούσι τινες, δύνανται έλκειν πνά προς το αγαπάν αυτόν». Και ορίζει βαριές ποινές για τους προβαίνοντες σε μαγικές πράξεις και κατα­σκευή φίλτρων με σκοπό την προ­σέλκυση του έρωτα: «Οι δια γοητεί­ας σώφρονας λογισμούς προς έρω­τα στρέφοντες, δημεύσει και εξορία καθυποβάλλονται… Οι τα φίλτρα ποιούντες, δημευόμενοι τον βίον και πάσαν την περιουσίαν εξορίζονται».

Μάγια μού ’χεις καμωμένα και τρελαίνομαι για σένα…

Οι Έλληνες των νεότερων χρό­νων δεν φαίνεται να υπολείπονται ούτε στο ελάχιστο των προγόνων τους σ’ αυτόν τον τομέα. Άλλωστε, όλα σχεδόν τα παρακάτω περιγραφόμενα είναι εν χρήσει και σήμερα!

Τα γνωστότερα από τα φίλτρα αυτού του είδους είναι:

• Μανόγαλο: Δύο μητέρες – μάνα και κόρη – αρμέγουν το γάλα τους σε κοινό δοχείο, το ζυμώνουν με α­λεύρι, το κόβουν σε μικρά κομμάτια και το εκθέτουν στον ήλιο για να ξε­ραθεί. Το ρίχνουν στο γάλα, τον κα­φέ ή το γλυκό του αγαπημένου προ­σώπου, λέγοντας: «Όπως δεν κάνει το παιδί χωρίς το θήλασμα, έτσι κι αυτός να μην κάνει χωρίς εμένα».
• Κάρφωμα κέρινου ομοιώματος. Στη Σολομωνική της Εθν. Βιβλιοθή­κης Αθηνών (17ος αι.) περιλαμβάνε­ται φιλτροκατάδεσμος, κατά τον ο­ποίο ο αγαπών κατασκευάζει κέρινο ομοίωμα του αγαπημένου προσώ­που και το καρφώνει με καρφί κλεμ­μένο από σιδηρουργό, λέγοντας: «Εδώ καρφώνω την καρδίαν και τον λογισμόν και τον νουν της δείνα γυναικός, ίνα αποθνήσκει δια τ’ εμέν και να μην ημπορεί να φάγει, ούτε να πιει, ούτε να κοιμηθεί, ωσάν η θάλασσα δεν έχει αναμονήν, ούτως να μην έχει αναμονήν δια την εμήν αγάπην». Άλλοι συνηθίζουν να καίνε το ομοίωμα στη φωτιά ενός καντη­λιού και να λένε: «Όπως το κερί καί­γεται και λειώνει από τη φλόγα, έτσι να καεί και να λειώσει η καρδιά της αγάπης μου».
• Τραπουλόχαρτα. Εδώ πρόκει­ται για φίλτρο και κατάδεσμο. Ο ε­ρωτευμένος παίρνει εικοσιπέντε χαρτιά της τράπουλας, μέσα στα ο­ποία υπάρχει 3 μπαστούνι, φάντης καρώ και ρήγας καρώ. Τα τρία τε­λευταία, που αντιστοιχούν στην καρδιά, το μυαλό και το σώμα του αγαπημένου προσώπου, τρυπάει με καρφίτσα και τα δένει με τα άλλα φύλλα με κόκκινη υφασμάτινη ται­νία.
• Αγρύπνια. Όποιος ήθελε να φέρει κοντά του την αγαπημένη του, έπαιρνε μάτια νυχτερίδας και τα τοποθετούσε στη θέση των μα­τιών μικρού σκυλιού που έφτιαχνε από κερί. Τα τρυπούσε με βελόνα, σφράγιζε το κέρινο ομοίωμα σε καινούργιο κουτί και το τοποθετούσε σε τρίστρατο, λέγοντας: «Σ’ εξορκίζω, η δείνα ν’ αγρυπνεί και να μην έ­χει στο νου της κανέναν άλλο, παρά μόνο εμένα».

Μια νέα ερωτευμένη βγαίνει το βράδυ στο μπαλκόνι της και κοιτάζοντας τρία άστρα λέγει: «Το ένα πεινάει, το άλλο διψάει, τ’ άλλο θέλει να κοιμηθεί·  του πρώτου του δίνω να φάει, του άλλου να πιεί, του τρίτου δεν του δίνω ύπνο να κοιμηθεί στο κρεββάτι του, παρά να ’ρθει να μ’ εύρει μιαν ώρα, όποιαν ώρα, όπου νά ’ναι. Να μην ακούει γι’ άλλη γυναί­κα παρά για μένα, για το σπίτι μου, για το κρεββάτι μου, για όλα τα μέ­λη του σώματός μου, να μην μπορεί να κάνει ύπνο σ’ άλλης κρεββάτι. Τό­νε προστάζω, τόνε διατάζω να ’ρθει να μ’ εύρει αυτήν την ώρα».

• Έμμηνα γυναίκας. Όποια θέλει να αγαπηθεί από έναν άντρα, του δίνει να πιεί από το αίμα των εμμή­νων της, ανακατεμένο στον καφέ ή το κρασί του(!). Για την κατασκευή φίλτρων χρησιμοποιούνταν και άλ­λες εκκρίσεις του σώματός της (ού­ρα, ιδρώτας, κόπρανα, κ.ά.)

Σε νομοκάνονα ορίζεται να μείνει ακοινώνητη για εφτά χρόνια η γυναίκα που θα ρίξει σε ζύμη ακαθαρ­σίες του σώματός της και θα τις δώσει σ’ άλλον, για να την ερωτευθεί. Υπήρχαν γυναίκες που ανεμείγνυαν έμμηνά τους σε μελάνι και μ’ αυτό έγραφαν επιστολή που έ­πρεπε να διαβαστεί μόνο από αυτόν που αγαπούσαν κι όχι απ’ άλλον!

• Πρόκληση με δαίμονα. Όποιος αγαπούσε μια νέα, έστελνε τα με­σάνυχτα τον δαίμονα να του φέρει την αγαπημένη του, λέγοντας: «Πορεύου όπου κατοικεί ήδε και άξον αυτήν προς εμέ τον (δείνα) δια μέ­σης νυκτός». Αυτό αναφέρεται σε μεγάλο μαγικό πάπυρο της Εθν. Βι­βλιοθήκης του Παρισιού.
• Σπέρμα ανδρός. Σε Σολωμονική από την Κρήτη συνιστάται στον άνδρα να κάνει τα εξής:

1. «Να κάμεις μαλακίαν και με το σπέρμα να μαλάξεις ζαχαρωτά που θ’ αγοράσεις, να τ’ αφήσεις να ξερα­θούν κι έπειτα να τα δώσεις να τα φάγει αυτή που αγαπάς».

2. «Να κάμεις μαλακίαν τρεις βραδυές απάνω σ’ ένα καλαμάκι, έπειτα να το κρύψεις εις την κοπριάν είτε στ’ άχερα να κάμει ακριβώς εννέα μήνες και όποιας γυναίκας το δεί­ξεις τρελαίνεται για όνομά σου».

Το μήλο χρησιμοποιείται σε μαγικές πράξεις. Στο δημοτικό τρα­γούδι της Λιογέννητης, μια μάγισσα φτιάχνει ισχυρότατο φίλτρο με τρία μήλα.

• Αίμα πασχαλινού αρνιού. Την ώρα της Ανάστασης σφάζουν το αρνί και παίρνοντας μια ποσότητα αίματος λένε: «Όπως λαχταρά τ’ αρνί κάτω από το μαχαίρι, έτσι να λαχταρήσει και ο τάδε για την τά­δε». Το αίμα αυτό θα το περάσουν πρώτα από σαράντα λειτουργίες, μέσα σε μπουκάλι με ζάχαρη, κι ύ­στερα από σαράντα κύματα. Με μι­κρό κουτάλι θα το ρίξουν στον κα­φέ ή θα το βάλουν στο γλύκισμα που θα προσφερθεί στο ποθητό πρόσωπο.
• Βοτάνι της αγάπης. Είναι φυτά γνωστά με την επιστημονική ονομα­σία Eryngium campestre v. virens  και Teucrium polium. Φυτρώνει στις χελιδονοφωλιές με τη μορφή δύο φύλλων ύστερ’ από πότισμα ενός μηνός. Όποιοι πάρουν αυτά τα φύλλα θ’ αγαπηθούν τρυφερά όπως τα χελιδόνια.
• Χελιδονοφωλιά. Όποιος αγα­πάει μια κόρη παίρνει μια χελιδονο­φωλιά και την αφήνει τριάντα μέρες στο ύπαιθρο «να την ιδούν τα ά­στρα». Κατόπιν σπάει τ’αυγά που είχε μέσα και αλείφει την πόρτα της αγαπημένης του, λέγοντας την ε­πωδή: «Όπως το παιδί δεν μπορεί να κάμει μακριά από τη μάνα, έτσι και (ή δείνα) να μη μπορεί να κάμει μακριά από μένα».
• Χαιρετισμός άστρου – κατέβα­σμα φεγγαριού.

Σε χειρόγραφη Σολωμονική της Εθνικής Βιβλιοθήκης, περιέχεται το παρακάτω ερωτικό φίλτρο: «Εις το πρώτον άστρον, αν τύχει ανατέλλοντος της σελήνης, ήγουν αν λάχει και δεις το φεγχάριν πριν του ά­στρου, χαρέτισον αυτό λέγουν ού­τως: Χαίρε φέγγος και μιλιτινόν, φέγγος καλή σου εσπέρα· ορκίζω σας κατά του καλέσαντος σε επί α­νατολών και κατευθύνσεις επί δυσμών, όπως κελεύεις την ο δείναν, ίνα με αγαπήσει και έλθει όπου κοι­μούμαι».

• Αγιασμός. Η γυναίκα ποτίζει τον άντρα με αγιασμό και την ίδια ώρα λέγει: «Όπως ο Χριστός και η Παναγιά δεν μπορούν χωρίς την Εκκλησία, έτσι και αυτός να μην μπορεί χωρίς εμένα».

Και για… διαζύγια

Υπάρχουν τρόποι και για την πρόκληση έχθρας ή μίσους μεταξύ δύο προσώπων που αγαπιούνται. Οι κυριότεροι είναι οι εξής:

• Μύρο της εκκλησίας. Το ρί­χνουν στο νερό, το κρασί ή τον καφέ(!).
• Τεμάχια ζώων. Ανακατεύουν στο φαγητό κεφάλι καρακάξας, γλώσσα φιδιού, ουρά θηρίων.
• Αλάτι. Το ρίχνουν κάτω από το κρεββάτι ενός από τους αγαπημένους.
• Βρώμικο νερό. Πλένουν με το ίδιο νερό σκύλο και γάτα, κι ύστερα το χύνουν στην αυλή της κόρης.
• Χοιρινό λίπος. Αλείφουν με τέ­τοιο λίπος τα σκαλοπάτια του σπιτι­ού του άντρα ή της γυναίκας και λένε: «Όπως είναι κρύο το άλειμμα, έτσι να κρυώσει και η καρδιά του τάδε (της τάδε) για την τάδε (τον τάδε)».
• Δέσιμο βούρλου. Δένουν κό­μπο σ ένα βούρλο και λένε: «Όπως πρόσταξε ο προφήτης Ηλίας τον ουρανό να μη βρέξει τρεις χρόνους κι έξι μήνες, έτσι κι εγώ θα προστάξω εσένα να μαλώνεις με τη γυναίκα σου».

Αφροδισιακά

Τα αφροδισιακά είναι γνωστά α­πό τα αρχαία χρόνια. Οι Έλληνες χρησιμοποιούσαν το φυτό σατυρίωνας, τριμμένο πιπέρι με σπό­ρους τσουκνίδας, παλιό κρασί με τριμμένο πύρεθρον. Το συνηθέστερο διεγερτικό ήταν το κρεμμύδι, καθώς επίσης οι βολβοί,, οι πίννες, τα καβούρια και τα σαλιγκάρια. Οι Ρωμαίοι προτιμούσαν τα αφροδισιακότατα στρείδια.

Οι βυζαντινοί χρησιμοποιούσαν το φυτό μανδραγόρας (ΦΩΤΟ ΕΠΑΝΩ) και το κρέας του ζώου σπίγγου. Στα χρόνια της τουρκοκρατίας, αφροδισιακό θεω­ρούνταν το φυτό βάρσαμον (Tanacetum balsamita) και ο κάβουρας. (Αναφροδισιακά θεωρούνταν το ζουμί της φακής και το μυαλό του προβάτου).

Με τσουκνίδα βραστή έτριβαν «το αποκάτω τους» για να προκαλέσουν στύση. Ο αυτοκράτορας Ανδρόνικος ο Κομνηνός άλειφε τα αιδοία του με διάφορες αλοιφές, ε­νώ ο γιατρός Οριβάσιος συνιστούσε να τα τρίβουν με πιπέρι και νίτρο και με δυναμωτικά φάρμακα που έ­βγαιναν από το φυτό ευφόρβιον.

Σήμερα, για ν’ αυξηθέί η σεξουα­λική απόδοση του άντρα, του ρί­χνουν δεντρολίβανο στο νερό του μπάνιου του, του φτιάχνουν ρόφη­μα με βαλσαμόχορτο, βάζουν στο φαγητό του δυόσμο και πιπερόριζα και βάζουν στη σαλάτα κάρδαμο και τσουκνίδα βραστή.

Στις ημέρες μας, άλλα αφροδι­σιακά ιδιοσκευάσματα είναι η κανθαριθίνη, η υοχιμπίνη και η στρυχνί­νη, αλλά η λήψη τους είναι πολύ επικίνδυνη.

“Τα Κυριακάτικα”: Δείτε παρακάτω προηγούμενα άρθρα της στήλης (κλικ πάνω στον τίτλο):

Ο αρχαιότερος Πύργιος λογοτέχνης Ευστάθιος Χρονόπουλος και ο «εκ Δίβρης καταγόμενος» Δημήτριος Ι. Καλογερόπουλος

Πως η πνευματική επιρροή του Πύργου έφτανε προπολεμικά και σε άλλες περιοχές της Πελοποννήσου

Επαφές των αρ­χών κατοχής με τις κατοχικές κυβερνήσεις (1941-1944)

Μπιρ Αλλάχ… όταν η Τεχνητή νοημοσύνη μετατρέπει ένα αφήγημα σε θεατρικό μονόπρακτο!

Ένας Ηλείος ήρωας της κατοχής: Ο Κωνσταντίνος Κυριακόπουλος (από το Λατζόι)

«Μια συνέντευξη του 1996 είναι δυνατόν να μας λέει τίποτα σήμερα;»*

Μονή Ασκητή στο Γούμερο: Το τοπωνύμιο και η λαϊκή παράδοση

Ο Πύργιος (Γορτυνιακής καταγωγής) μεγάλος αρχαιολόγος Βασίλειος Λεονάρδος

Τα λογοτεχνικά «ψώνια»

Ο Ιστορικός της Ηλείας Γεώργιος Παπανδρέου (1859-1940)*

Οι «Ποσειδωνιάται» του Κ. Π. Καβάφη*

Σελίδες αυτοβιογραφίας… (Μυθοπλασία)

Τάσης Καζάζης: Δήμαρχος Πύργου στη Γερμανική Κατοχή, σε ημέρες σκληρής δοκιμασίας και κινδύνων

«Ἡμερολόγιον Αὐγή»: Το πρώτο φιλολογικό ημερολόγιο στον Πύργο από το βιβλιοχαρτοπωλείο Καπογιάννη (1933)

Δείτε ΕΔΩ περισσότερα άρθρα της στήλης