Η υποστελέχωση των περιφερειακών δήμων ως τροχοπέδη για τη λειτουργία, τη νομιμότητα και την ανάπτυξη

της Νίκης Κοκκαλιάρη*

Η υποστελέχωση των περιφερειακών Δήμων δεν αποτελεί απλώς ένα χρόνιο διοικητικό πρόβλημα· συνιστά έναν από τους πιο σοβαρούς ανασταλτικούς παράγοντες για την εύρυθμη λειτουργία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και, κατ’ επέκταση, για την ίδια την ανάπτυξη της ελληνικής περιφέρειας.

Οι μικροί και μεσαίοι περιφερειακοί Δήμοι καλούνται να ανταποκριθούν σε ένα ολοένα και πιο απαιτητικό θεσμικό και νομοθετικό πλαίσιο, με ελάχιστο προσωπικό, συχνά γερασμένο, χωρίς εξειδικευμένες ειδικότητες και χωρίς δυνατότητα αναπλήρωσης όσων αποχωρούν λόγω συνταξιοδότησης. Το αποτέλεσμα είναι πολλαπλό και βαθιά προβληματικό.

• Μη εύρυθμη λειτουργία και υποβάθμιση των υπηρεσιών προς τους πολίτες

Η έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού οδηγεί αναπόφευκτα σε καθυστερήσεις, αδυναμία διεκπεραίωσης υποθέσεων και υποβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τους πολίτες. Υπηρεσίες κρίσιμες –τεχνικές, οικονομικές, διοικητικές, περιβαλλοντικές– λειτουργούν στα όρια της αντοχής τους, με υπαλλήλους που καλούνται να ασκούν πολλαπλά και συχνά ασύμβατα καθήκοντα.

Δεν πρόκειται για αδιαφορία ή ανικανότητα των εργαζομένων, αλλά για αντικειμενική αδυναμία ενός συστήματος που απαιτεί περισσότερα από όσα μπορεί να υποστηρίξει.

• Κίνδυνος μη εφαρμογής της νομοθεσίας και δημοσιονομικές επιπτώσεις

Η υποστελέχωση δεν επηρεάζει μόνο την καθημερινότητα των πολιτών, αλλά αγγίζει τον πυρήνα της νομιμότητας. Όταν οι Δήμοι δεν διαθέτουν επαρκές και εξειδικευμένο προσωπικό, αδυνατούν να εφαρμόσουν έγκαιρα και ορθά τη νομοθεσία, να παρακολουθήσουν αλλαγές στο κανονιστικό πλαίσιο, να τηρήσουν προθεσμίες και να διασφαλίσουν τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την έκθεση των Δήμων σε ελέγχους, καταλογισμούς, πρόστιμα και δημοσιονομικές διορθώσεις, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο ανασφάλειας και οικονομικής ασφυξίας.

• Εμπόδιο στην ωρίμανση και υλοποίηση αναπτυξιακών έργων

Ίσως η πιο κρίσιμη, αλλά λιγότερο ορατή, συνέπεια της υποστελέχωσης είναι το γεγονός ότι λειτουργεί ως βασικό εμπόδιο στην ωρίμανση έργων και στην αξιοποίηση χρηματοδοτικών εργαλείων.

Οι περιφερειακοί Δήμοι, χωρίς επαρκείς μηχανικούς, οικονομολόγους, νομικούς και διοικητική υποστήριξη:

• αδυνατούν να εκπονήσουν μελέτες,
• καθυστερούν στην ωρίμανση έργων,
• χάνουν εντάξεις σε χρηματοδοτικά προγράμματα,
• αδυνατούν να υλοποιήσουν έργα ακόμη και όταν εξασφαλίζεται η χρηματοδότηση.

Έτσι, πολύτιμοι πόροι χάνονται και αναπτυξιακές παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να κρατήσουν ζωντανή την ελληνική περιφέρεια παραμένουν στα χαρτιά.

• Ανάπτυξη χωρίς στελέχωση δεν υπάρχει

Η ανάπτυξη δεν είναι αφηρημένη έννοια. Προϋποθέτει σχέδιο, διοικητική επάρκεια και ανθρώπους που μπορούν να το υλοποιήσουν. Όσο η Πολιτεία αντιμετωπίζει την Τοπική Αυτοδιοίκηση ως τον «τελευταίο κρίκο» της δημόσιας διοίκησης, χωρίς ουσιαστική ενίσχυση σε προσωπικό και μέσα, η περιφέρεια θα συνεχίσει να μένει πίσω.

Η αντιμετώπιση της υποστελέχωσης των περιφερειακών Δήμων δεν είναι ζήτημα συντεχνιακό. Είναι ζήτημα δημοκρατίας, ισότιμης ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής. Αν πραγματικά θέλουμε ζωντανή ελληνική περιφέρεια, πρέπει πρώτα να της δώσουμε το αυτονόητο: ανθρώπους για να μπορέσει να λειτουργήσει.

*Νίκη Κοκκαλιάρη

Πολιτικός Μηχανικός M.Sc